“พระธรรมบาล 24 พระองค์” หรือ “24 จูเทียน” (二十四诸天) คือหมู่เทพผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนาตามคติมหายานจีน ซึ่งนิยมประดิษฐานและประกอบพิธีบูชาในวัดมหายาน โดยเฉพาะในจีน ญี่ปุ่น และเวียดนาม คำว่า “จูเทียน 诸天” หมายถึงเหล่าเทวดาหรือเทพชั้นฟ้าผู้คอยอารักขาพระธรรม คุ้มครองวัดวาอาราม และปกปักรักษาผู้ปฏิบัติธรรม คติความเชื่อนี้มีรากฐานมาจากพระพุทธศาสนาอินเดีย ก่อนจะค่อย ๆ ผสมผสานเข้ากับศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และต่อมาหลอมรวมกับเทพเจ้าพื้นเมืองของจีนและลัทธิเต๋า จนเกิดเป็นระบบ “24 พระธรรมบาล” อันมีลักษณะเฉพาะของพุทธศาสนาฝ่ายมหายานในเอเชียตะวันออก
การเลือกเทพเป็นคณะ 24 จูเทียน ถือเป็นตัวอย่างสำคัญของการหลอมรวมทางวัฒนธรรมและศาสนา โดยสามารถจำแนกตามต้นกำเนิดและคติความเชื่อออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ กลุ่มเทพเชื้อสายอินเดียจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู กลุ่มเทพในคติพุทธศาสนาดั้งเดิม และกลุ่มเทพเจ้าจีน-ลัทธิเต๋าที่ผนวกรวมเข้ามาภายหลัง ดังนี้
กลุ่มแรก เป็นเทพที่รับมาจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู (เทพเชื้อสายอินเดีย) ประกอบด้วย
- 大自在天 (ต้าจื้อไจ้เทียน): พระศิวะ หรือพระมเหศวร
- 那罗延天 (น้าหลัวเหยียนเทียน): พระวิษณุ หรือพระนารายณ์
- 大梵天 (ต้าฟ่านเทียน): พระพรหม
- 帝释天 (ตี้ซื่อเทียน): พระอินทร์ จอมเทพแห่งสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
- 吉祥天 (จี๋เสียงเทียน): พระลักษมี เทวีแห่งสิริมงคลและโชคลาภ
- 辩才天 (เปี้ยนไฉเทียน): พระสุรัสวดี เทวีแห่งปัญญา ความรู้ และอักษรศาสตร์
- 阎魔天 (เหยียนโมเทียน): พญายมราช ผู้เป็นใหญ่แห่งยมโลก
- 日天 (รื่อเทียน): เทพแห่งดวงอาทิตย์
- 月天 (เยวี่ยเทียน): เทพแห่งดวงจันทร์
- 多闻天王 (ตัวเหวินเทียนหวัง): ท้าวเวสสุวรรณ หรือท้าวกุเวร ผู้พิทักษ์ทิศเหนือ
- 持国天王 (ฉือกั๋วเทียนหวัง): ท้าวธตรฐ ผู้พิทักษ์ทิศตะวันออก
- 增长天王 (เจิงจ่างเทียนหวัง): ท้าววิรุฬหก ผู้พิทักษ์ทิศใต้
- 广目天王 (กวั่งมู่เทียนหวัง): ท้าววิรูปักษ์ ผู้พิทักษ์ทิศตะวันตก
- 韦驮天 (เวย์ถัวเทียน): พระเวทเทวะ หรือเทพเวท ผู้เป็นแม่ทัพสวรรค์และผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนา มีรากฐานจากเทพสกันทะในคติอินเดีย
กลุ่มที่สอง เป็นเทพตามคติพุทธศาสนาดั้งเดิม เป็นเทพที่มีบทบาทอยู่แล้วในพระสูตรทางพุทธศาสนา ทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายาน อาจจะเป็นเทพท้องถิ่นที่ปรากฏตั้งแต่ในอินเดีย แต่ไม่ถูกจัดเข้าระบบมหาเทพของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
- 散脂大将 (ซ่านจือต้าเจี้ยง): ปัญจิกะ แม่ทัพแห่งยักษ์ เป็นเทพเชื้อสายอินเดียที่พุทธศาสนารับเข้ามาตั้งแต่สมัยคันธาระ
- 鬼子母天 (กุ่ยจื่อมู่เทียน): นางหาริตียักษิณี ผู้กลับใจมาเป็นผู้คุ้มครองเด็กและครอบครัว เป็นภรรยาของปัญจิกะ ปรากฏในพุทธศาสนายุคคันธาระเช่นกัน
- 金刚密迹天 (จินกังมี่จีเทียน): พระวัชรปาณี ผู้ถือวัชระคุ้มครองพระพุทธองค์ ในศิลปะคันธาระมักปรากฏกายคล้าย “เฮอร์คิวลิส”
- 摩利支天 (โม่หลีจือเทียน): เทวีมาริจี เทวีแห่งแสงสว่างและการคุ้มครอง มีรากฐานจากอุษาเทวี เทวีแห่งรุ่งอรุณของอินเดีย
- 坚牢地神 (เจียนเหลาตี่เสิน): พระแม่ธรณี ผู้เป็นพยานแห่งบารมีและชัยชนะเหนือพญามาร
- 菩提树神 (ผูถีซู่เสิน): รุกขเทวดาแห่งต้นพระศรีมหาโพธิ์ ผู้พิทักษ์สถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธองค์
- 娑竭罗龙王 (ซัวเจียหลัวหลงหวัง): พญานาคราชสาคร ผู้พิทักษ์พระธรรมและพระสูตรใต้บาดาล
- 紧那罗王 (จิ่นน่าหลัวหวัง): กินนรราช หรือราชาแห่งกินนร เทพกึ่งมนุษย์กึ่งทิพย์ในคติอินเดีย ผู้เกี่ยวข้องกับดุริยางคศิลป์ ในเมืองจีนพระองค์ยังได้รับการยกย่องขนานนามเป็น “เจียนไจผูซ่า” (监斋菩萨) ผู้คอยดูแลรักษาเสบียงอาหารของคณะสงฆ์อีกด้วย
กลุ่มที่สาม เป็นกลุ่มเทพเจ้าจีนและศาสนาเต๋าที่ผนวกเข้ามาภายหลัง เมื่อพระพุทธศาสนาเผยแผ่เข้าสู่จีน ได้เกิดการผสมผสานกับคติพื้นเมืองและลัทธิเต๋า จึงมีการอัญเชิญเทพเจ้าที่ได้รับความนิยมในสังคมจีนเข้ามาเป็นธรรมบาลของพระพุทธศาสนา
- 紫微大帝 (จื่อเวยต้าตี้): จักรพรรดิม่วง มหาเทพผู้ครองดาวเหนือและระเบียบแห่งจักรวาลตามคติเต๋า
- 东岳大帝 (ตงเยว่ต้าตี้): มหาเทพแห่งเขาไท่ซาน ผู้ควบคุมบัญชีเกิดตายและโลกหลังความตาย
รายพระนามของ “24 จูเทียน” มีความแตกต่างกันได้บ้างตามแต่ละท้องถิ่นและนิกาย โดยเฉพาะในจีนและญี่ปุ่นซึ่งมีการรับเอาเทพพื้นเมืองเข้ามาผสมผสานเพิ่มเติม แต่แนวคิดหลักยังคงเหมือนกัน คือการยกย่องเหล่าเทพผู้พิทักษ์พระธรรมและผู้ค้ำจุนพระพุทธศาสนาให้ดำรงตั้งมั่นอยู่บนโลก ตามจักรวาลทัศน์แบบพุทธมหายาน
cr. Charlie Lew
Recommended for you
